Poznawanie miasta, jego historii, zabytków i tradycji nabiera rumieńców, gdy obok poważnych naukowych informacji pojawiają się pełne fantazji i czarów legendy.

Czymże byłby Kraków bez swej Wandy i wawelskiego smoka, czym Zakopane bez Sabałowych bajań, Gdańsk bez kamiennych lwów, Toruń bez pierników... O ileż uboższa byłaby Warszawa, gdyby zabrakło w niej Bazyliszka, Syrenki i królewny zaklętej w złotą kaczkę.

Właściwie niemal każda warszawska kamienica czy pałac ma swoją ciekawą historię, a z wieloma z nich związane są różne legendy. Można nawet zorganizować sobie niedzielny spacer szlakiem warszawskich legend. Oto niektóre z nich.

Wersje legend różnią się często między sobą a wynika to z różnorodności źródeł przekazu (stare dokumenty, przekazy ustne, opracowania literackie). Dlatego nie zdziwcie się, jeżeli podane poniżej opowieści nie będą się zgadzały w pełni z tymi, które usłyszeliście w przedszkolu, szkole czy na wycieczce po Warszawie (bo chyba nie opowiada się już legend podczas wieczorów spędzanych z rodziną).

Bazyliszek na Krzywym Kole
Jak Maćko Kwasiżur diabła Chmielorza ośmieszył
Jak nadwiślański lis gościł w mazowieckim zamku
Jelonek ze złotymi rogami
Kiedy jeden włos może zmienić serce złodzieja
Komu chleb spleśniały stanie za specjały
Książę Niedźwiedź
Legenda o Syrence
O mistrzu Twardowskim, mniszchowych braciach
i wielce urodziwym duchu

O nadwiślańskiej Biedzie i gnacie wołowym
Przedziwna opowieść o Warsie i Sawie
Pustelnia Trzech Krzyży
Wars i Sawa
Złota Kaczka


Na trasie podróży międzynarodową drogą E-67 z głębi kraju do Kudowy Zdroju gdy miniemy już prastary Wrocław, monotonia równin zaczyna przekształcać się w krajobraz pagórkowaty, którego dominantą staje się Masyw Ślęży – świętej góry Słowian. Po minięciu Ząbkowic, coraz wyraźniej na południu rysują się góry, które zamykają jakby barierą tę część horyzontu – to Sudety kraina baśni i legend, podróży.

Chociaż już w drugim wieku naszej ery K. Ptolemeusz użył po raz pierwszy nazwy Sudeti Montes, to aż do XVI wieku nazywano je Górami Olbrzymimi lub Czeskimi. Tworzą one łuk lekko wygięty ku północy, ciągnący się na przestrzeni 280 km, od Bramy Łużyckiej do Bramy Morawskiej, stanowiąc równocześnie odcinek granicy polsko-czeskiej. W samym ich sercu leży Ziemia Kłodzka – Kraina wielce urokliwa i tajemnicza.

Nie należy wstydzić się zainteresowania legendami, bowiem tworzone przez pokolenia, związane z określonym miejscem i czasem pozwalają na bliższe i dokładniejsze zapoznanie się z regionem, zapadając w pamięć szczególnie dzieciom, chociaż i dorośli słuchają chętnie niesamowitych opowieści. Wiele z nich powstało w czasach, kiedy ludzie nie mogąc zrozumieć różnych zdarzeń i zjawisk przyrodniczych przypisywali to wyimaginowanym postaciom, obdarzając je nadprzyrodzonymi mocami.

Sudety jako jedne z najstarszych gór świata też mają taką popularną postać, a jest nią Duch Gór Liczyrzepa, który przewija się przez wiele legend. Ponieważ Sudety na przestrzeni dziejów należały do różnych narodów, to i on – Duch też nazywany bywa rozmaicie. Czesi nazywają go Karkonos, Niemcy Riibezahl (Ribecal), a u nas w zbiorach legend R. Cabaja, K. Kwaśniewskiego i J. Janczaka występuje najczęściej jako Liczyrzepa, chociaż spotkać można nazwy Karkonosz lub Rzepiór.

Legendy zamieszczone w wielu opracowaniach turystycznych i opowiadane przez przewodników są niezbędne, nie tylko dla zwiększenia zainteresowania słuchaczy ale i dla lepszego, pełniejszego wyeksponowania obiektów i wydarzeń, a >nawet uczulenia turystów na kulturalne zachowanie.

Niech Cię nie zdziwi Szanowny Turysto, że legendy opowiadane przez przewodników różnią się wersjami od tych, które zawiera niniejszy zbiorek, bowiem przewodnik ma prawo do własnych interpretacji zależnie od warunków i grona słuchaczy.

A więc Drogi Turysto ruszaj na szlaki w towarzystwie postaci z legend i baśni!

Konterfekt Liczyrzepy
Granice Królestwa Liczyrzepy
Stara Polana – Polanica
Piekielni zbójcy
Przepowiednia Liczyrzepy
O młodzieńczej miłości Chopina
Legenda o złotej sztolni
Legenda o Zamku Homole
Czarownica z Lewina Kłodzkiego
Jak powstał Kudowski Zdrój
O Czartowskim Kamieniu
Tajemnica Błędnych Skał
O zalotach Liczyrzepy do pięknej Emilki
Jak Liczyrzepa ukarał niegodziwych Radkowian
Nie tylko legendy o Wambierzycach
O ukaraniu chciwych grabarzy


Legenda o Królu Popielu